Doiy

Biography

Doiy — XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Qo'qon hamda Farg'ona adabiy muhitida faoliyat yuritgan iste'dodli lirik shoir va xattotlardan biridir. U o'z davrining an'anaviy mumtoz poeziyasi va ma'rifatparvarlik yo'nalishida ijod qilgan. Doiy XIX asr oxiri va XX asr boshlaridagi o'tish davrida — Farg'ona vodiysida adabiy va ma'rifiy harakatlar gurkiragan pallada yashagan. Madrasa ta'limini olgan, arab va fors tillarini hamda aruz vazni qoidalarini puxta egallagan; shoirlik bilan bir qatorda xattotlik va mirzolik san'atidan ham xabardor bo'lgan. O'sha davrdagi boshqa Farg'ona ijodkorlari bilan yaqin adabiy muloqotda bo'lgan, mushoira va adabiy gurunglarda faol qatnashgan. “Doiy” arabcha so'z bo'lib, “duogo'y”, “da'vat etuvchi”, “yaxshilikka chorlovchi” degan ma'nolarni anglatadi. U asosan o'zbek va fors tillarida lirik g'azallar, muxammaslar va ruboiylar bitgan; she'riyatida mumtoz oshiqona kechinmalar, tasavvufiy-falsafiy mushohadalar hamda ma'rifat va odamiylikni ulug'lovchi g'oyalar yetakchilik qiladi. Doiy g'azallari tilining ravonligi va badiiy san'at o'yinlariga boyligi bilan ajralib turadi. U Alisher Navoiy va Fuzuliy kabi buyuk ustozlar an'anasiga ergashib, ularning g'azallariga taxmislar bog'lagan. Doiyning alohida devoni to'liq nashr etilmagan bo'lsa-da, uning ko'plab she'rlari, g'azal va muxammaslari XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Qo'qon va Farg'onada ko'chirilgan qo'lyozma adabiy bayoz hamda majmualarga kiritilgan. Ushbu manbalar O'zR FA Sharqshunoslik instituti qo'lyozmalar fondida va mahalliy muzeylar arxivlarida saqlanadi.

Works

• G'azallar
• Muxammaslar
• Ruboiylar
• Navoiy va Fuzuliy g'azallariga taxmislar
• Bayoz va majmualarda saqlangan she'rlar