Hayrat Xo'qandiy (Mulla Hayrat)
Biography
Hayrat Xo'qandiy (Mulla Hayrat) — XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Qo'qon adabiy muhitida ijod etgan, o'zbek mumtoz she'riyati an'analarini munosib davom ettirgan shoir va ma'rifatparvar xattotlardan biri. U Muqimiy, Furqat, Nisbat, Umid va Haziniy kabi Qo'qon adabiy maktabining taniqli vakillari bilan bir davrda yashab, mushoiralarda faol qatnashgan. Qo'qonda ziyoli xonadonda dunyoga kelgan; madrasa tahsilini olib, aruz qoidalari, tasavvuf falsafasi hamda turkiy va forsiy adabiyotni chuqur egallagan. “Hayrat” (“hayratda qolgan”, “ishq vodiysida hayron qolgan oshiq”) taxallusi bilan qalam tebratgan. O'z davrining nufuzli xattotlaridan bo'lib, Alisher Navoiy, Bedil va zamondoshlarining asarlarini hamda turli bayozlarni chiroyli nasta'liq xatida ko'chirgan. She'riyati asosan g'azal, muxammas, murabba' va ruboiy janrlaridan iborat: unda samimiy insoniy tuyg'ular, vafo va sadoqat bilan birga ilohiy ishq, ma'naviy poklanish va irfoniy qarashlar ifodalanadi; davrning johilligi, bevafo dunyo va tengsizlikdan o'kinch hamda inson qadr-qimmatini ulug'lash ham o'rin olgan. Muqimiy boshchiligidagi adabiy gurunglarda qatnashib, zamondosh shoirlarning g'azallariga taxmislar (muxammaslar) bog'lagan.
Excerpt
— G'azaldanThis excerpt has been translated into more languages than the site itself
В ночь разлуки сердце моё — с мечтой о твоих локонах, стонет изнемогшая душа, томясь по полноте свидания с тобой. Слёзы из глаз моих текли во все стороны, словно река, я сгорел в этой степи любви от красоты твоего лика. Хайрат, не терпи бесконечной скорби от людей этого мира: сердце мудрого обрело радость в единении с Истиной.
Hijron tunida ko'nglum zulfing xayoli bilan, Faryod etar xasta jon vasling kamoli bilan. Ko'zimda oqdi yoshim daryo misoli har yon, Kuydim bu ishq dashtida husning jamoli bilan. Hayrat, chekma tuganmas g'am bu dahr elidan, Dil bo'ldi masrur oqil Haqning visoli bilan.
Works
- G'azallar
- Muxammaslar (taxmislar)
- Murabba'lar
- Ruboiylar