XIX asr

Hoziq (Junaydulloh Islomshayx o'g'li)

XVIII–XIX asrG'azal, lirika

Biography

Junaydulloh Islomshayx o'g'li Hoziq — XVIII asr oxiri va XIX asrning birinchi yarmida yashab ijod etgan shoir va olim, o'zbek hamda tojik adabiyotining yirik vakili. Hoziq Buxoroda tug'ilgan; otasi Islomshayx o'z davrining fozil kishilaridan bo'lgan. U Buxoro amiri Amir Haydar saroyida katta obro'-e'tibor qozonib, xonlikning yetakchi shoir va xattotlaridan biriga aylangan. Biroq to'g'riso'zligi va saroy muhitidagi fitnalar sababli amir bilan munosabatlari buzilib, Buxoroni tark etishga majbur bo'lgan va Qo'qonga — Umarxon, keyinchalik Muhammad Alixon (Madalixon) saroyiga kelgan. Qo'qon adabiy muhitida u yuksak badiiy mahorati bilan tanilib, adabiy anjumanlarda faol qatnashgan. Keyinchalik Buxoro va Qo'qon o'rtasidagi siyosiy qarama-qarshiliklar va saroy fitnalari qurboni bo'lib, Buxoro amiri Nasrulloh buyrug'i bilan qatl ettirilgan. Shoir “Hoziq” (ijodining ilk davrlarida ba'zan “Voqif”) taxallusi bilan she'rlar yozgan, o'zbek va tojik tillarida devonlar tuzgan. Uning qalamiga mansub “Yusuf va Zulayho” dostoni hamda falsafiy-axloqiy yo'nalishdagi asarlari o'zbek va tojik mumtoz adabiyotining go'zal namunalaridan sanaladi. Hoziq Navoiy, Bedil va Fuzuliy an'analarini munosib davom ettirgan, murakkab radif va badiiy san'atlardan ustalik bilan foydalangan.

Excerpt

— G'azaldan

This excerpt has been translated into more languages than the site itself

Translation

Что за напасть — сердце падает в смятённые кудри, и ещё одна частица сердца причисляется к онемевшим. Брови её, словно лук, мечут стрелы — стрелы ресниц до самого острия; что за напасть — плеть сердца пускает его вскачь. О Хазик, терпи: придёт та луноликая, разгорится заря твоей надежды и падёт на свечу ночного покоя.

Original

Ne balodurki, ko'ngul zulfi parishong'a tushar, Yana bir zarrai dil xurs hisobing'a tushar. O'q otar qoshlari yo, tiyri mija poyonig'a, Ne balodurki, ko'ngul qamchisi javlong'a tushar. Hoziqo, sabr qil, ul moh liqosi kelur, Subhi umiding ochilur, sham'i shabistong'a tushar.

Works

“Yusuf va Zulayho” dostoni
O'zbek va tojik tillaridagi devonlar
Falsafiy-axloqiy asarlar