Jovid Mavlaviy (Muhammad Yo'ldosh Muhammad Umar o'g'li)

Biography

Muhammad Yo'ldosh Muhammad Umar o'g'li Jovid Mavlaviy (1888–1936; ba'zi manbalarda vafoti 1938-yil) — XX asr boshlarida Qo'qon adabiy va ma'rifiy muhitida katta iz qoldirgan iste'dodli shoir, yirik olim va mudarris. 1888-yilda Qo'qon shahrida ma'rifatparvar va ilm-fanni qadrlaydigan oilada tug'ilgan; otasi Muhammad Umar o'z davrining oqil ziyolilaridan bo'lgan. Dastlabki savod va diniy-dunyoviy ilmlarni Qo'qon madrasalarida olgan. Arab va fors tillarini mukammal bilishi, fiqh, kalom va mantiq ilmlaridagi yuksak darajasi uchun zamondoshlari va shogirdlari unga ehtirom bilan “Mavlaviy” (ulug' olim, ustoz) maqomini berganlar. Qo'qondagi madrasa va maktablarda mudarrislik qilib, yoshlarga adabiyot, til, fiqh va mantiqdan saboq bergan; an'anaviy va yangi usul maktablari pedagogikasining namoyandalaridan biri. She'riyatda asosan “Jovid” (abadiy, mangu), ba'zan “Mavlaviy” taxalluslari bilan g'azal, muxammas, musaddas, ruboiy, tarix va marsiya janrlarida ijod qilgan; o'zbek va fors-tojik tillarida birdek yuksak badiiyat bilan she'rlar yozgan. Davrning murakkab siyosiy va ijtimoiy jarayonlarida xalqni ilm-ma'rifatga, o'zlikni anglashga va poklanishga chorlovchi she'rlari alohida o'rin tutadi. Muqimiy, Furqat va Zoriydan keyingi Qo'qon shoirlari va ziyolilari davrasida katta obro'ga ega bo'lgan, ko'plab yosh shoirlarga ustozlik qilgan. 1936-yilda Qo'qonda vafot etgan. G'azallari, she'riy parchalari va u ko'chirgan asarlar XX asr boshiga oid Qo'qon adabiy bayozlarida va qo'lyozma fondlarida saqlanib qolgan.

Works

• G'azallar
• Muxammaslar
• Musaddaslar
• Ruboiylar
• Marsiyalar