Kokand Literary HeritageCity of Literature — UNESCO nominee
← Back to catalogue
XIX asr

Ma'sumxon Gulxaniy

1860–1922Ma'rifatparvarlik

Biography

Ma'sumxon Gulxaniy (1860–1922) — XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Qo'qon adabiy va ma'rifiy muhitida faoliyat ko'rsatgan ko'zga ko'ringan shoir, mohir xattot va fidoyi muallim. Uni XVIII–XIX asrlarda yashagan “Zarbulmasal” muallifi Muhammad Sharif Gulxaniy bilan adashtirmaslik lozim. 1860-yilda tug'ilgan. Mahalliy madrasalarda mukammal tahsil olib, Sharq filologiyasi, islom ilmlari, arab va fors tillarini chuqur egallagan. XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Farg'ona vodiysida yoyilgan jadidchilik va ma'rifatparvarlik harakatining faol ishtirokchisi bo'lgan: yangi usul (jadid) maktablarini tashkil etishda va yosh avlodga savod o'rgatishda katta xizmat qilgan, muallim sifatida yoshlarni ilm-fan, axloq-odob va zamonaviy bilimlarni egallashga da'vat etgan. She'riyatda “Gulxaniy” taxallusini qo'llagan; g'azal, muxammas va ruboiy janrlarida qalam tebratgan. Ijodida ma'rifatparvarlik g'oyalari, insoniy poklik, axloqiy qarashlar va ijtimoiy mushohadalar yetakchi o'rin tutadi. O'z davrining mohir xattotlaridan biri bo'lib, nasta'liq va boshqa nafis xat turlarida ko'plab qo'lyozmalar, bayozlar hamda darslik-qo'llanmalarni ko'chirgan. 1922-yilda vafot etgan. Uning she'riy parchalari va u ko'chirgan manbalar XIX asr oxiri va XX asr boshlariga oid Farg'ona vodiysi qo'lyozma to'plamlari va adabiy bayozlarida saqlanib qolgan.

Works

  • G'azallar
  • Muxammaslar
  • Ruboiylar
  • Ko'chirilgan qo'lyozmalar va darslik-qo'llanmalar