Muhammad Sharif Mujmal

Biography

Muhammad Sharif Mujmal — XVIII asr oxiri va XIX asrning birinchi yarmida Qo'qon adabiy muhitida faoliyat ko'rsatgan iste'dodli shoir, tasavvufiy yo'nalishdagi ijodkor va usta xattot. Manbalarda u to'liq ismi va nisbasi bilan Muhammad Sharif Mirzaxo'ja o'g'li Mujmal sifatida ham tilga olinadi. Farg'ona vodiysining o'sha davrdagi madaniy-ma'rifiy markazi bo'lgan Qo'qon shahrida tug'ilib o'sgan va tahsil olgan; davrining nufuzli madrasalarida arab va fors tillarini, mantiq, kalom, tasavvuf hamda mumtoz poetika qonuniyatlarini chuqur egallagan. Amir Umarxon (Amiriy) va Nodirabegim davridagi mashhur adabiy gurunglarda faol qatnashgan hamda vodiy adabiy an'analarining shakllanishiga munosib hissa qo'shgan. Mujmal zullisonayn shoirlardan bo'lib, asarlarini ham turkiy (o'zbek), ham fors tilida bitgan; merosida g'azal, muxammas, musaddas, ruboiy va ta'rixlar yetakchi o'rin tutadi. Ayniqsa, Alisher Navoiy va Hofiz Sheroziy g'azallariga bog'lagan muxammaslari bilan tanilgan. Taxallusining o'zi uning ijodiy tamoyilini ko'rsatadi: “mujmal” arabchada ixcham jamlangan, qisqa va ma'nodor demakdir — shoir murakkab tasavvufiy va falsafiy tushunchalarni oz so'zli, ammo keng ma'noli baytlarga sig'dirish mahoratiga ega bo'lgan. U nasta'liq va nasx xatlarida yuqori mahorat ko'rsatgan kotib ham bo'lib, mumtoz adabiyot durdonalaridan iborat ko'plab devon va majmualarni ko'chirib badiiy bezagan; ko'chirgan qo'lyozmalarining bir qismi O'zbekiston FA Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi. Mujmal haqidagi qimmatli ma'lumotlar Fazliy Namangoniyning “Majmuat ush-shuaro” (1821) hamda “Tazkirayi Qayyumiy” tazkiralarida keltirilgan.

Works

• G'azallar
• Muxammas va musaddaslar
• Ruboiy va ta'rixlar
• Nasta'liq va nasx xatida ko'chirilgan qo'lyozmalar