XIX asr

Mutrib Xo'qandiy

XIX asrG'azal, lirika

Biography

Mutrib Xo'qandiy (XIX asr) — Qo'qon xonligida, Muhammad Umarxon (Amiriy) davrida shakllangan adabiy muhitning yorqin namoyandalaridan biri. U nafaqat otashin shoir, balki sohir nafasli xonanda va sozanda bo'lgani uchun “Mutrib” (sozanda, kuychi, ashula aytuvchi) taxallusi bilan tanilgan. Qo'qon va uning atrofidagi madaniy muhitda voyaga yetgan, yoshligidanoq musiqa va mumtoz she'riyatga ishtiyoq bog'lagan. Umarxon va Nodirabegim tashkil etgan adabiy va musiqiy anjumanlarda faol qatnashgan. Fazliy Namangoniy “Majmuai shoiron” tazkirasida Mutribning ham shoirlik, ham xonandalik mahoratini alohida e'tirof etib, g'azallariga yuqori baho bergan. Mutrib she'rlarini aksar hollarda maqom va sho'x kuylarga moslab, aruzning musiqiyligi yuqori bahrlarida bitgan. Ijodining asosiy qismini dunyoviy va samimiy ishqiy g'azallar tashkil etadi: u yor vaslining go'zalligi, hijron azobi va oshiqning sadoqatini yuksak mahorat bilan kuylagan. She'rlarida musiqiy istilohlar (parda, navo, soz, ud, chang, tor, dilkash) ko'p uchraydi — shoir so'z orqali kuy va navoning tarovatini aks ettirishga intilgan. Dunyoviy ishq bilan birga ilohiy ishq, ko'ngil pokligi va hayotning o'tkinchiligiga oid hikmatli fikrlar ham g'azallarida o'z aksini topgan. Mutribning g'azal, muxammas va fardlari XIX asrda tuzilgan turli bayoz va majmualar tarkibida bizgacha yetib kelgan; ular Qo'qon adabiyot muzeyi hamda O'zbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qo'lyozmalar fondida saqlanadi.

Excerpt

— G'azaldan

This excerpt has been translated into more languages than the site itself

Translation

Приди, о возлюбленная сердца, стану жертвой твоего стана; брови твои — молодой месяц, стану нищим у твоей красоты. Моля и моля о свидании с тобой, прошла в печали эта жизнь; взгляни хоть раз с милостью — стану лекарством от твоей боли. Мутриб взывает в стенаниях — внемли же этому напеву: сгорев в любви к тебе, стану под конец этим опалённым нищим.

Original

Kelgil, ey dili dilbar, qaddig'a fido bo'lay, Qoshingiz hilolidur, husningga gado bo'lay. Vaslingni tiley-tiley, o'tdi bu umr g'amda, Bir boqgil inoyatla, dardingga davo bo'lay. Mutrib qilur afg'onni, tingla bu navo birla, Ishqingda yonib oxir, kuymish bu gado bo'lay.

Works

G'azallar
Muxammaslar
Fardlar
Maqom kuylariga moslab bitilgan she'rlar