Sulaymonqul Rojiy (Sulaymonqul Usta Suyarqul o'g'li)
Biography
Sulaymonqul Usta Suyarqul o'g'li Rojiy (1871–1924) — Qo'qon adabiy muhitining XIX asr oxiri va XX asr boshlaridagi eng ko'zga ko'ringan namoyandalaridan bo'lgan shoir, olim, xattot va ma'rifatparvar ziyoli. Uni zamondoshi Xo'jajon qozi Rojiy bilan adashtirmaslik lozim. 1871-yilda Qo'qonda hunarmand oilasida tug'ilgan. Otasi Usta Suyarqul o'z davrining ma'rifatli hunarmandlaridan bo'lib, o'g'lining ilm olishiga alohida e'tibor qaratgan. Sulaymonqul eski maktabda savod chiqarib, so'ng Qo'qon madrasalarida arab va fors tillari, mumtoz Sharq adabiyoti, tarix, falsafa hamda islom ilmlarini puxta egallagan; ota kasbi — hunarmandchilik sirlarini ham o'rgangan. O'zbek va fors-tojik tillarida ijod qilgan zullisonayn shoir: g'azal, muxammas, musaddas, ruboiy va qit'alarida ishqiy-orifona tuyg'ular, insoniy fazilatlar, axloqiy-ta'limiy qarashlar hamda ijtimoiy adolat mavzulari yetakchi o'rin tutadi. Alisher Navoiy, Fuzuliy, Bedil va zamondoshi Muqimiy g'azallariga muxammaslar bog'lagan. Muqimiy, Furqat, Zavqiy, Muhyi va Haziniy kabi ijodkorlar bilan yaqin do'stona va adabiy hamkorlikda bo'lgan. XX asr boshlarida ma'rifatparvarlik va jadidchilik ta'sirida xalqni ilm-ma'rifatga, zamonaviy kasb-hunar egallashga chaqiruvchi, jaholat va xurofotni tanqid qiluvchi she'rlar yozgan, yangi usul maktablarini qo'llab-quvvatlagan. Mohir xattot va matnshunos olim sifatida nasta'liq va nasx xatlarida ko'plab nodir qo'lyozmalar, devonlar va bayozlarni ko'chirgan; u tuzgan bayozlar Qo'qon adabiy muhiti merosini saqlab qolishda bebaho manba bo'lib xizmat qilgan. 1924-yilda Qo'qonda vafot etgan.
Works
- G'azallar
- Muxammaslar
- Musaddaslar
- Ruboiylar
- Qit'alar
- Navoiy, Fuzuliy, Bedil g'azallariga tazmin va muxammaslar
- Ko'chirilgan qo'lyozmalar va bayozlar