To'raxon Mahdum

Biography

To'raxon Mahdum (vafoti 1925) — XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Qo'qon hamda Farg'ona vodiysi adabiy, ilmiy va ma'rifiy muhitida katta nufuzga ega bo'lgan shoir, olim va mudarris. U Qo'qon shahrida ziyolilar va ulamolar oilasida tug'ilgan. “Mahdum” unvoni uning yuksak diniy va dunyoviy bilim sohibi bo'lganini, ilm ahli orasida e'zozlanganini bildiradi. Mahalliy madrasalarda mukammal tahsil olib, islom ilmlari, Sharq filologiyasi, arab va fors tillari hamda aruz vaznini puxta egallagan. Qo'qon madrasalarida uzoq yillar mudarrislik qilib, talabalarga fiqh, hadis, arab tili grammatikasi va mumtoz adabiyotdan dars bergan, yuzlab shogirdlarni tarbiyalagan. XX asr boshidagi ma'rifatparvarlik va isloh harakatlariga xayrixoh bo'lib, ta'lim-tarbiya rivojiga hissa qo'shgan. Mumtoz an'analar asosida g'azal, muxammas, musaddas va ruboiylar bitgan; ijodida oshiqona-so'fiyona kechinmalar, ma'rifatparvarlik, axloqiy poklik va davrning ijtimoiy muammolari haqidagi mushohadalar yetakchi o'rin tutadi. Olim sifatida manbashunoslik, Sharq tillari va fiqh ilmini chuqur bilgan, adabiy davralarda murakkab matnlarni sharhlagan va bahs-munozaralarda hakamlik qilgan. She'rlari va manbashunoslikka oid qaydlari XX asr boshlariga oid Farg'ona vodiysi bayozlarida va Sharqshunoslik instituti qo'lyozma fondlarida saqlanadi. 1925-yilda vafot etgan.

Works

• G'azallar
• Muxammaslar
• Musaddaslar
• Ruboiylar
• Manbashunoslikka oid qaydlar