Zavqiy (Ubaydulloh Muhammad Solih o'g'li)

Biography

Ubaydulloh Muhammad Solih o'g'li Zavqiy (1853–1921) — o'zbek mumtoz adabiyotining ko'zga ko'ringan vakillaridan biri, mashhur shoir va hajvchi. 1853-yilda Qo'qon shahrida mahsido'z kosib oilasida dunyoga kelgan. Mahalla maktabidan so'ng Qo'qondagi Muhammadaminxon madrasasida tahsil olgan, mumtoz Sharq adabiyoti, xususan, Navoiy, Fuzuliy, Bedil va Muqimiy ijodini chuqur o'rgangan. Yoshligidan hunarmandchilik bilan shug'ullanib, hayot qiyinchiliklari va ijtimoiy tengsizlikni o'z ko'zi bilan ko'rgan — bu uning dunyoqarashi va ijodiy yo'nalishiga katta ta'sir ko'rsatgan. Qo'qon adabiy muhitining faol vakili sifatida Muqimiy, Furqat, Nisbat va Muhayyir kabi shoirlar bilan yaqin ijodiy hamkorlik qilgan. Lirik g'azallarida pok muhabbat, inson qadr-qimmati va vafo asosiy o'rin tutadi; “Ijtinob”, “Ajrab” kabi g'azallari hamda Navoiy va Fuzuliy g'azallariga bog'lagan muxammaslari yuksak badiiyatga ega. Zavqiy o'zbek hajviyoti rivojiga katta hissa qo'shgan: “Voqeai qozi saylov”, “Ahvoli zamon”, “Veksel” kabi asarlarida zamona adolatsizliklari, sudxo'rlik, poraxo'rlik, soxta dindorlik va avomni shilishga asoslangan ijtimoiy muhit keskin tanqid qilingan. Shoir mehnatkash xalqning og'ir ahvolini ochib bergan, adolat va ma'rifat g'oyalarini ilgari surgan. 1921-yilda Qo'qonda vafot etgan; uning boy va badiiy jihatdan mukammal ijodi o'zbek adabiyoti xazinasidan mustahkam o'rin olgan.

Works

• “Ijtinob”
• “Ajrab”
• “Voqeai qozi saylov”
• “Ahvoli zamon”
• “Veksel”
• Muxammaslar