Ismat (Ismatulloh Ismat)
Tarjimai hol
Ismatulloh Ismat — XIX asrda Qo'qon adabiy muhitida yashab ijod etgan o'zbek va fors-tojik mumtoz adabiyoti vakili, shoir va xattot. Qo'qon xonligi davridagi adabiy anjumanlar, mushoiralar va ma'rifiy yig'inlarda faol ishtirok etgan ijodkorlardan biri. Qo'qon shahrida tug'ilib, mahalliy maktab va madrasalarda tahsil olgan; arab va fors tillarini, mumtoz Sharq she'riyati nazariyasini, aruz ilmi, tarix hamda xattotlik san'atini puxta o'zlashtirgan. Zamonasining ulamolari va shoirlari bilan yaqin munosabatda bo'lib, adabiy suhbatlar va mushoiralarda muntazam qatnashgan. “Ismat” taxallusi bilan o'zbek va fors-tojik tillarida ijod qilgan zullisonayn shoir; g'azal, muxammas, musaddas, ruboiy va qit'alarida ishqiy-orifona tuyg'ular, insoniy komillik, vafo va sadoqat, axloqiy-ta'limiy hamda falsafiy mushohadalar ifodalangan. Alisher Navoiy, Fuzuliy, Bedil va Soib Tabriziy g'azallariga tazmin va muxammaslar bog'lagan; asarlarida davrning ijtimoiy hayoti va ma'rifatparvarlik g'oyalari ham aks etgan. Nasta'liq xatida nodir qo'lyozma kitoblar, devonlar va she'riy to'plamlarni ko'chirgan. She'rlari Qo'qonda tuzilgan ko'plab qo'lyozma va toshbosma bayozlar va majmualarga kiritilgan; bu manbalar Sharqshunoslik instituti hamda Qo'qon adabiyot muzeyi fondlarida saqlanadi.
Asarlari
- G'azallar
- Muxammaslar
- Musaddaslar
- Ruboiylar
- Qit'alar
- Navoiy, Fuzuliy, Bedil g'azallariga tazmin va muxammaslar