Qo'qon adabiy merosiAdabiyot shahri — YuNESKO nomzodi
← Katalogga qaytish
XIX asr

Mahjur (Muhammadamin Toshmuhammad o'g'li)

XIX–XX asrG'azal, lirika

Tarjimai hol

Muhammadamin Toshmuhammad o'g'li Mahjur — XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Qo'qon adabiy va ma'rifiy muhitida faoliyat ko'rsatgan atoqli shoir, serqirra olim va mohir xattot. Farg'ona vodiysida ziyoli va ilmli oilada tug'ilgan. Dastlabki savodni oilasida chiqarib, so'ng Qo'qon madrasalarida tahsil olgan; islom ilmlari, Sharq filologiyasi, arab va fors tillarini mukammal egallagan. Chuqur bilimi, filologik va manbashunoslik salohiyati sababli zamondoshlari orasida olim sifatida katta hurmat qozongan. Qo'qondagi adabiy guruhlar va mushoiralarda faol qatnashgan, Muqimiy, Furqat, Zavqiy va Asiriy kabi yetakchi shoir hamda ziyolilar bilan yaqin ijodiy aloqada bo'lgan. She'riyatda “Mahjur” (ajralgan, mahrum bo'lgan) taxallusini qo'llagan. Mumtoz lirika janrlarida — g'azal, muxammas, musaddas va ruboiylar bitgan; ijodida oshiqona kechinmalar, ijtimoiy va axloqiy-ma'rifiy qarashlar, hayotning o'tkinchiligi haqidagi falsafiy mushohadalar yetakchi o'rin tutadi. O'z davrining ko'zga ko'ringan xattotlaridan biri bo'lib, nasta'liq va boshqa nafis xat turlarida ko'plab nodir qo'lyozmalar, mumtoz devonlar va adabiy bayozlarni ko'chirgan; uning kabi xattotlar xizmati tufayli ko'plab Sharq allomalari va zamondosh shoirlarning asarlari bizgacha bekamu ko'st yetib kelgan. Uning she'riy namunalari hamda u ko'chirib qoldirgan nodir qo'lyozmalar XIX asr oxiri va XX asr boshlariga oid Farg'ona vodiysi bayozlarida, shuningdek, qo'lyozma fondlarida saqlanib qolgan.

Asarlari

  • G'azallar
  • Muxammaslar
  • Musaddaslar
  • Ruboiylar
  • Ko'chirilgan qo'lyozmalar va bayozlar