Qo'qon adabiy merosiAdabiyot shahri — YuNESKO nomzodi
← Katalogga qaytish
XIX asr

Pisandiy (Avaz Muhammad Yormuhammad o'g'li)

1816–1918Satira

Tarjimai hol

Avaz Muhammad Yormuhammad o'g'li Pisandiy (1816–1918) — Qo'qon adabiy va ma'rifiy muhitida faoliyat ko'rsatgan yirik hajvgo'y shoir, xattot va tarixchilardan biri. Qo'qon shahrida hunarmand-kosib oilasida tug'ilgan. Mahalliy madrasada tahsil olib, Sharq filologiyasi, arab va fors tillarini hamda aruz vazni qoidalarini puxta egallagan; yoshligidan xattotlik va adabiyotga katta qiziqish bildirgan. XIX asrning ikkinchi yarmida Qo'qonda shakllangan adabiy muhitning faol vakillaridan bo'lib, Muqimiy, Furqat, Zavqiy, Muhyi kabi shoirlar bilan yaqin hamkorlikda va do'stona munosabatda bo'lgan. She'riyatda “Pisandiy” taxallusini qo'llagan; g'azal, muxammas, musaddas va ruboiylar bitgan. Ijodida hajviyot va ijtimoiy tanqid yetakchi o'rin tutadi: asarlarida davr nuqsonlarini, poraxo'r amaldorlarni va ijtimoiy adolatsizlikni o'tkir piching va hajv vositasida fosh etgan. Mohir xattot sifatida manbalarni ko'chirish bilan birga tarixnavislik bilan ham shug'ullangan: Qo'qon xonligi va vodiydagi muhim ijtimoiy-siyosiy voqealarni qamrab olgan “Tarixi jahonnoma” asari bilan manbashunoslikka salmoqli hissa qo'shgan. Uzoq va mazmunli umr ko'rib, 1918-yilda Qo'qonda vafot etgan. She'rlari, hajvlari va tarixiy asarlari XIX asr oxiri va XX asr boshlariga oid Farg'ona vodiysi qo'lyozma bayozlarida, shuningdek, Sharqshunoslik instituti va Qo'qon adabiyot muzeyi fondlarida saqlanadi.

Asarlari

  • “Tarixi jahonnoma”
  • Hajviyalar
  • G'azallar
  • Muxammaslar