Qo'qon adabiy merosiAdabiyot shahri — YuNESKO nomzodi
← Katalogga qaytish
XIX asr

Sodiq Mubtalo

XIX–XX asrG'azal, lirika

Tarjimai hol

Sodiq Mubtalo — XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Qo'qon adabiy muhitida yashab ijod etgan mashhur shoir, xattot, tarjimon va mutafakkir. O'z davrining yetakchi ziyolilaridan bo'lib, Qo'qondagi adabiy anjumanlar, mushoiralar va ma'rifiy harakatlarda faol qatnashgan. Qo'qon shahrida tug'ilgan. Mahalliy maktabda savod chiqargach, Qo'qon madrasalarida arab va fors tillari, mumtoz Sharq adabiyoti, tarix, falsafa hamda islom ilmlarini mukammal o'zlashtirgan; bilimi va iste'dodi tufayli adabiyot va ilm ahli orasida katta hurmat qozongan. Asarlarida dastlab “Sodiq”, keyinchalik “Mubtalo” taxalluslarini qo'llagan, ayrim she'rlarida ikkisini birga ishlatgan. O'zbek va fors-tojik tillarida yozgan zullisonayn shoir; g'azal, muxammas, musaddas, ruboiy va qit'alarida ishqiy-orifona tuyg'ular, hayot va mamot, insoniy komillik, vafo va sadoqat mavzulari tarannum etilgan. Alisher Navoiy, Fuzuliy, Bedil va boshqa mumtoz ustozlar g'azallariga bog'lagan muxammas va tazminlari alohida o'rin egallaydi. XIX asr oxiri va XX asr boshlaridagi ijtimoiy o'zgarishlar ta'sirida jaholat, xurofot va eskicha qarashlarni tanqid qiluvchi, xalqni ilm-ma'rifatga chaqiruvchi she'rlar ham yaratgan. Mohir nasta'liq xattoti sifatida ko'plab nodir qo'lyozmalar, devonlar va bayozlarni ko'chirgan, she'riy va nasriy asarlarni tarjima qilgan; u tuzgan va ko'chirgan bayozlar Qo'qon adabiy muhiti merosini bizga yetkazishda muhim manba hisoblanadi. Muqimiy, Furqat, Zavqiy, Muhyi, Haziniy, Rojiy va boshqa zamondoshlari bilan yaqin ijodiy aloqada bo'lgan. Uning she'rlari, u ko'chirgan bayoz va majmualar Sharqshunoslik instituti hamda Qo'qon adabiyot muzeyi qo'lyozmalar fondlarida saqlanadi.

Asarlari

  • G'azallar
  • Muxammaslar
  • Musaddaslar
  • Ruboiylar
  • Qit'alar
  • Navoiy, Fuzuliy, Bedil g'azallariga tazmin va muxammaslar
  • Tarjimalar
  • Ko'chirilgan qo'lyozmalar va bayozlar